Wanneer de politie u uitnodigt voor een verhoor, kan dat stressvol zijn. Welke vragen moet u beantwoorden? Mag u vertrekken? En mag u een advocaat meenemen? De juridische categorie waarin uw verhoor valt, bepaalt welke procesrechten u heeft. Hieronder leest u de vier verhorencategorieën in België en wat dit voor u betekent.
Categorie I: getuige of slachtoffer
Wordt u verhoord als getuige of slachtoffer? Dan bent u op dat moment niet verdacht van een strafbaar feit. Het verhoor dient om feiten te verduidelijken of schade te documenteren.
Let op: u kunt later alsnog als verdachte worden beschouwd. Dan verandert ook uw verhoorcategorie en bijhorende rechten.
Zolang u geen verdachte bent, hebt u wel enkele specifieke rechten tijdens het verhoor (volgens artikel 47bis van het Wetboek van Strafvordering):
“Vooraleer wordt overgegaan tot het verhoor van een persoon aan wie geen misdrijf ten laste wordt gelegd, wordt op beknopte wijze kennis gegeven van de feiten waarover hij zal worden verhoord en wordt hem meegedeeld dat:
- hij niet verplicht kan worden zichzelf te beschuldigen;
- zijn verklaringen als bewijs in rechte kunnen worden gebruikt;
- hij kan vragen dat alle vragen die hem worden gesteld en alle antwoorden die hij geeft, worden genoteerd in de gebruikte bewoordingen;
- hij kan vragen dat een bepaalde opsporingshandeling wordt verricht of een bepaald verhoor wordt afgenomen;
hij gebruik mag maken van de documenten in zijn bezit, zonder dat daardoor het verhoor wordt uitgesteld en dat hij, tijdens de ondervraging of later, mag vragen dat deze documenten bij het proces-verbaal van het verhoor of bij het dossier worden gevoegd.”.
Deze rechten worden u niet schriftelijk verstrekt en de politie zal geen advocaat voor u aanstellen. Indien u juridische bijstand wenst, dient u zelf contact op te nemen met een advocaat.
Wordt u verhoord als slachtoffer? Verzamel dan bewijsstukken van uw schade (zoals doktersattesten of facturen) en laat u registreren als benadeeld persoon. Zo blijft u op de hoogte van de verdere procedure.
Categorie II: verdachte van een misdrijf zonder vrijheidsstraf
U wordt verhoord als verdachte, maar bent niet aangehouden. U hebt dezelfde rechten als in categorie I en u wordt geïnformeerd dat u als verdachte wordt verhoord, zwijgrecht hebt en vrij bent om te komen en gaan.
Het Wetboek van Strafvordering bepaalt:
“Vooraleer wordt overgegaan tot het verhoor van een verdachte, wordt aan de te ondervragen persoon op beknopte wijze kennis gegeven van de feiten waarover hij zal worden verhoord en wordt hem meegedeeld dat:
- hij als verdachte wordt verhoord en dat hij het recht heeft om vóór het verhoor vertrouwelijk overleg te hebben met een advocaat, zelf gekozen of toegewezen. Bij misdrijven waarvoor een vrijheidsstraf mogelijk is, mag die advocaat hem ook tijdens het verhoor bijstaan. Is hij niet aangehouden? Dan moet hij zelf actie ondernemen om die bijstand te regelen;
- hij, nadat zijn identiteit is bevestigd, zelf mag kiezen of hij een verklaring aflegt, de vragen beantwoordt of volledig zwijgt;
- hij niet verplicht kan worden zichzelf te beschuldigen;
- zijn verklaringen als bewijs in rechte kunnen worden gebruikt;
- hij kan vragen dat alle vragen die hem worden gesteld en alle antwoorden die hij geeft, worden genoteerd in de gebruikte bewoordingen;
- in voorkomend geval: hij niet van zijn vrijheid is benomen en hij op elk ogenblik kan gaan en staan waar hij wil;
- hij kan vragen dat een bepaalde opsporingshandeling wordt verricht of een bepaald verhoor wordt afgenomen;
- hij mag documenten in zijn bezit gebruiken tijdens het verhoor, zonder dat dit het verhoor uitstelt. Daarnaast mag hij, zowel tijdens als na het verhoor, vragen dat deze documenten worden toegevoegd aan het proces-verbaal of aan het dossier.”
Ook bij een verhoor van categorie II bent u zelf verantwoordelijk om vooraf een advocaat te raadplegen die u kan bijstaan. De politie zal dit niet voor u doen. U wordt verondersteld vóór het verhoor al overleg te hebben gehad en zelf de nodige stappen te hebben gezet om juridische bijstand te voorzien, indien gewenst.
Categorie III: verhoor als verdachte van een misdrijf zonder dat u van uw vrijheid werd beroofd
U wordt verhoord als verdachte, maar bent niet aangehouden. Het misdrijf waarvan u verdacht wordt, kan volgens het Strafwetboek leiden tot een vrijheidsstraf, al bent u nog niet gearresteerd.
U hebt dezelfde rechten als in categorie II, met extra nadruk op uw recht op vertrouwelijk overleg met een advocaat voorafgaand aan het verhoor én op bijstand van die advocaat tijdens het verhoor.
U moet opnieuw zelf een advocaat contacteren vóór het verhoor. In dringende gevallen, wanneer een uitnodiging vooraf ontbreekt, kan het verhoor worden uitgesteld of krijgt u op het politiekantoor een halfuur vertrouwelijk overleg met een advocaat.
Categorie IV: verhoor als verdachte van een misdrijf, waarbij u van uw vrijheid werd beroofd
Bij een categorie IV-verhoor bent u officieel aangehouden, bijvoorbeeld op heterdaad of na een aanhoudingsbevel. U kunt het verhoor niet verlaten, en blijft onder toezicht tot het verhoor is afgerond of tot de onderzoeksrechter beslist over uw verdere aanhouding of vrijlating.
Omdat u zich in een zeer kwetsbare positie bevindt, hebt u ook de meest uitgebreide rechten als verdachte.
Die bijkomende rechten vinden we terug in de Wet Voorlopige Hechtenis:
“ Art. 2bis. § 1. Eenieder die van zijn vrijheid is beroofd (…) heeft vanaf dat ogenblik en vóór het eerstvolgende verhoor door de politiediensten, of bij gebrek hieraan door de procureur des Konings of de onderzoeksrechter, het recht om vertrouwelijk overleg te plegen met een advocaat naar keuze. Indien hij geen advocaat gekozen heeft of indien de advocaat verhinderd is, wordt contact opgenomen met de permanentiedienst die wordt georganiseerd door de Orde van Vlaamse balies en de « Ordre des barreaux francophones et germanophone », of bij gebrek hieraan door de stafhouder van de Orde of zijn gemachtigde.
Indien de te ondervragen persoon over onvoldoende inkomsten beschikt, zijn de artikelen 508/13 tot 508/18 van het Gerechtelijk Wetboek betreffende de toekenning van de gedeeltelijke of volledige kosteloosheid van de juridische tweedelijnsbijstand onverminderd van toepassing. 5/6
Vanaf het contact met de gekozen advocaat of de permanentiedienst, dient het vertrouwelijk overleg met de advocaat binnen twee uren plaats te vinden. Na het vertrouwelijk overleg, dat maximaal dertig minuten duurt, kan het verhoor aanvangen.
§ 2. De betrokken persoon heeft recht op bijstand door zijn advocaat tijdens de verhoren die plaatsvinden binnen de bij de artikelen 1, 1°, 2, 12 of 15bis bedoelde termijnen.
Het verhoor wordt gedurende maximaal vijftien minuten onderbroken met het oog op bijkomend vertrouwelijk overleg, hetzij eenmalig op verzoek van de ondervraagde persoon zelf of op verzoek van zijn advocaat, hetzij bij het aan het licht komen van nieuwe strafbare feiten die niet in verband staan met de feiten die hem overeenkomstig artikel 47bis, § 2, eerste lid, van het Wetboek van strafvordering ter kennis werden gebracht.
§ 3. Eenieder die van zijn vrijheid is beroofd (…), heeft het recht dat een vertrouwenspersoon over zijn aanhouding wordt ingelicht door de ondervrager of een door hem aangewezen persoon, via het meest geschikte communicatiemiddel.
Als er ernstige redenen bestaan om te vrezen dat men door deze inlichting zou pogen bewijzen te laten verdwijnen, dat de betrokkene zich zou verstaan met derden of zich aan het optreden van het gerecht zou onttrekken, kan de procureur des Konings of de met het dossier belaste onderzoeksrechter bij een met redenen omklede beslissing deze inlichting uitstellen voor de duur die noodzakelijk is om de belangen van het onderzoek te beschermen.
§ 4. Eenieder die van zijn vrijheid is beroofd overeenkomstig de artikelen 1, 2 of 3, heeft recht op medische bijstand.”
U hebt recht op uitgebreide juridische bijstand. Voor het verhoor krijgt u 30 minuten vertrouwelijk overleg met uw advocaat. Tijdens het verhoor mag u één keer onderbreken voor 15 minuten extra overleg. Komen er nieuwe feiten aan het licht? Dan hebt u recht op een bijkomend overlegmoment.
Bent u gearresteerd, dan kunt u uw advocaat niet zelf contacteren. U mag wel zijn of haar naam doorgeven aan de politie, die dan contact opneemt. Is uw advocaat niet bereikbaar, dan wordt er automatisch een onafhankelijke advocaat toegewezen via de permanentiedienst van de Orde van Advocaten.
Binnen 48 uur na uw arrestatie beslist de onderzoeksrechter of u verder aangehouden blijft. Ook tijdens dat verhoor hebt u recht op bijstand van uw advocaat.
Professionele bijstand is cruciaal
Een politieverhoor is vaak het begin van een strafdossier en kan grote gevolgen hebben. De politie is goed voorbereid, kent meestal de feiten al en voert het verhoor strategisch. Zonder advocaat hebt u vaak geen volledig zicht op wat u beter wel of niet zegt.
Een advocaat zorgt voor:
- inhoudelijke en tactische voorbereiding;
- bewaking van uw zwijgrecht;
- controle of de juiste verhoorcategorie wordt toegepast.
Zo voorkomt u dat u ongewild schadelijke verklaringen aflegt of rechten misloopt waar u wél aanspraak op hebt.
Opgeroepen voor een verhoor? Neem vandaag nog contact met ons op via het contactformulier of bel ons op het nummer 089 32 23 00. Onze experten staan klaar om u te begeleiden.